و اما حركت ممتدّهء نقطه كه به عقب برگردد اشاره است بر اينكه تجلّيات تقييدى و جزئيات عالم وجود پس از تقييد با خصوصيات طولانى بر اطلاق و كلّيّت خود بازگشت نمايد . و نيز تجلّيات فروع از مظاهر سفليات محسوسه به باطن و غيوب علويّات غير محسوسه و از آن نيز بر غيب احديّت و حقيقت هويّت مطلقه برگردد . و سه نقطه زائد از نقطه اصليّه ، اشاره است بر اينكه سه‌گونه معراج براى موجودات است زيرا بازگشت حقائق كونيّه يا ارادى است يا طبيعى است يا برزخى اضطرارى است اوّلى براى سالكين و راهروان طريق حق هنگامى رخ دهد كه براى او فنا و انسلاخ از حال بشريت پيدا شود . دوم براى غافلين محجوب رخ دهد هنگامى كه جوهر لطيف روحانى از جوهر كثيف جسمانى به‌وسيله مردن جدا شود . سوم موقعى است كه انسان بخوابد و حواس ظاهرى از كار بايستد و در اين هنگام روح بدر رود و اين براى خواص و عوام هر دو ميسر است و اما نقطه‌هاى چهارگانه اشاره بر نشئه‌ى راهروان در قيامتهاى چهارگانه است زيرا مراتب حيوة و زندگى نزد اهل كشف چهار قسم است : حيات صورى ، حيات معنوى ، حيات طيّبه ، حيات حقيقى ، و در مقابل حيات ، مرگ نيز چهار مرتبه دارد و اقسام قيامت « 1 » نيز چهار است : قيامت صغرى

--> ( 1 ) شيخ عبد الرزاق كاشانى شارح منازل در اصطلاحات مىفرمايد قيامت برانگيخته شدن مردم بعد از مرك بحيات و زندگى جاويدان است و آن سه‌گونه است : 1 - برخاستن بعد از مرگ طبيعى بعالم حيات است در يكى از برزخهاى علوى و سفلى بحسب حال شخص در زندگانى دنيا كه پيغمبر ( ص ) فرمود : « كما تبعثون تموتون و كما تموتون تبعثون » و آن قيامت صغرى است كه در حديث نبوى : من مات فقد قامت قيامته به آن اشاره شده . 2 - برخاستن پس از مرگ ارادى بحيات قلبى ابدى در عالم قدس كه افلاطون الهى گفته ( مت بالإرادة تحيى بالطّبيعة ) و آن قيامت وسطى است كه خداوند مىفرمايد أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً الآية ( س 6 - 122 ) 3 - برانگيخته شدن انسان كامل است بعد از فناء در حيات حقيقى هنگامى كه بلقاء حق برسد و آن قيامت كبرى است كه به آن اشاره شده در قرآن « فَإِذا جاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرى » ولى حضرت مؤلف قيامتى نيز بنام عظمى بيان فرموده است براى كسانى كه به درجه نفس مطمئنّه برسند و يوم الجمع ناميده كه مقام فناء در حق است .